Tar Kumpan Anudan शेतीचे नुकसान टाळण्यासाठी आणि पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी तार कंपाउंड (Wire Fencing) ही आजची अत्यावश्यक गरज बनली आहे. वन्य प्राणी, भटक्या जनावरांमुळे होणारे नुकसान, चोरी-तोडफोड, शेजारील जनावरांचा उपद्रव—या सर्वांपासून संरक्षण मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांना तार कंपाउंड उपयुक्त ठरते. हे लक्षात घेऊन महाराष्ट्र शासन आणि कृषी विभागामार्फत शेतकऱ्यांसाठी तार कंपाउंड अनुदान योजना राबवली जाते. या लेखात आपण योजनेची माहिती, पात्रता, कागदपत्रे, अर्जाची संपूर्ण प्रक्रिया, अनुदान रक्कम, नियम-अटी, अडचणी व उपाय सविस्तरपणे पाहणार आहोत.
1) तार कंपाउंड अनुदान योजना म्हणजे काय?
तार कंपाउंड अनुदान योजना ही शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेताभोवती तारांचे कुंपण (GI वायर/चेन-लिंक/काटेरी तार/सोलर फेन्सिंग) उभारण्यासाठी आर्थिक मदत देणारी योजना आहे. या योजनेचा उद्देश पिकांचे नुकसान कमी करणे, उत्पादन वाढवणे आणि शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात स्थिरता आणणे हा आहे.
2) योजनेची गरज आणि फायदे
-
वन्य प्राणी व जनावरांपासून संरक्षण
-
पीक नुकसानात मोठी घट
-
उत्पादन व उत्पन्न वाढ
-
शेताची स्पष्ट सीमा
-
मानसिक तणाव कमी
-
दीर्घकालीन गुंतवणूक
3) कोणत्या प्रकारच्या तार कंपाउंडला अनुदान?
योजनेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार खालील प्रकारांना अनुदान दिले जाऊ शकते (स्थानिक आदेशांनुसार बदल संभवतो):
-
काटेरी तार (Barbed Wire)
-
चेन-लिंक फेन्सिंग
-
GI वायर फेन्सिंग
-
सोलर फेन्सिंग (विशिष्ट क्षेत्रात/परवानगीप्रमाणे)
4) अनुदान किती मिळते?
-
साधारणतः ₹1,00,000 ते ₹1,50,000 पर्यंत (हेक्टर/मीटर/प्रकारानुसार)
-
टक्केवारी: 50% ते 75% (सामान्य/एससी-एसटी/महिला/लघु-अल्पभूधारक)
-
अचूक रक्कम जिल्हा-स्तरीय मार्गदर्शक सूचनांवर अवलंबून असते
टिप: प्रत्येक आर्थिक वर्षात अनुदानाचे दर बदलू शकतात. अर्ज करताना अद्ययावत GR/सूचना तपासा.
5) पात्रता (Eligibility)
-
अर्जदार महाराष्ट्रातील रहिवासी शेतकरी
-
7/12 उतारा नावावर असणे
-
किमान क्षेत्र (तालुका/योजना-विशिष्ट)
-
बँक खाते आधार-लिंक
-
पूर्वी याच घटकाचे अनुदान घेतलेले नसावे (कालावधी अटी लागू)
6) आवश्यक कागदपत्रे
-
7/12 उतारा व 8-अ
-
आधार कार्ड
-
बँक पासबुक (आधार-लिंक)
-
मोबाईल क्रमांक
-
जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
-
शेताचा नकाशा/स्केच
-
कोटेशन (अधिकृत विक्रेत्याकडून)
-
फोटो (कामापूर्वी/नंतर – मंजुरीनंतर)
7) अर्ज करण्याची पद्धत (Online / Offline)
A) ऑनलाइन अर्ज (शिफारसीय)
बहुतेक जिल्ह्यांत अर्ज महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर घेतले जातात.
पायऱ्या:
-
MahaDBT पोर्टलवर लॉग-इन/नोंदणी
-
कृषी विभाग निवडा
-
तार कंपाउंड / फेन्सिंग घटक निवडा
-
वैयक्तिक व शेताची माहिती भरा
-
कागदपत्रे अपलोड करा
-
अर्ज सबमिट करून Acknowledgement जतन करा
B) ऑफलाइन अर्ज
-
तालुका कृषी अधिकारी (TAO) / कृषी सहाय्यक कार्यालयात
-
अर्ज फॉर्म भरून कागदपत्रांसह सादर करा
-
पावती घ्या
8) अर्जानंतर पुढील प्रक्रिया
-
छाननी – कागदपत्रांची पडताळणी
-
मैदानी तपासणी – अधिकारी शेताची पाहणी
-
मंजुरी पत्र – SMS/पोर्टलवर सूचना
-
काम सुरू करण्याची परवानगी
-
काम पूर्ण – फोटो/बिल सादर
-
अनुदान जमा – थेट बँक खात्यात (DBT)
9) महत्त्वाच्या अटी व नियम
-
मंजुरीपूर्वी काम सुरू करू नये
-
निर्धारित स्पेसिफिकेशन पाळणे बंधनकारक
-
बिल/व्हाउचर अधिकृत असावेत
-
तपासणीदरम्यान गैरपालन आढळल्यास अनुदान रद्द
10) सामान्य अडचणी व उपाय
-
KYC/आधार लिंक नसणे → बँकेत अद्ययावत करा
-
7/12 विसंगती → तलाठी कार्यालयात दुरुस्ती
-
कोटेशन अपूर्ण → GST/पत्ता असलेले कोटेशन घ्या
-
डेडलाईन चुकणे → SMS/पोर्टल नोटिफिकेशन तपासा
11) वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
Q1. भाडेपट्टीवरील शेताला अनुदान मिळते का?
→ सामान्यतः मालकी हक्क आवश्यक; स्थानिक नियम तपासा.
Q2. सोलर फेन्सिंगला अनुदान आहे का?
→ काही क्षेत्रात/विशेष योजनांत; जिल्हा कृषी कार्यालयाशी खात्री करा.
Q3. किती दिवसांत पैसे मिळतात?
→ काम पूर्ण व तपासणीनंतर साधारण 30–60 दिवस.
12) शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त सूचना
-
अर्ज लवकर करा (पहिला-येईल-पहिला-मिळेल तत्त्व)
-
सर्व कागदपत्रांचे स्कॅन स्पष्ट ठेवा
-
मंजुरीनंतरच काम सुरू करा
-
फोटो जिओ-टॅग असल्यास चांगलेTar Kumpan Anudan



